Bir Lego sitesinde rakip oyuncakların reklamını yapmak pek iyi karşılanır mı bilmiyorum ama dünya gerçeklerini görmemiz ve kabullenmemiz lazım. Her ne kadar hiçbirini gerçek bir rakip olarak görmesem de aralarında oldukça ilgi çekici olanlar var. Türkiye'de yaygın olarak bilinmedikleri için küçük bir tanıtma yazısının ilginç olacağını düşündüm. Zaten bunların bir kısmı da maalesef çoktan kapanmış olan firmalar. Hala faaliyetini sürdürebilenler ise giderek küçülüyor ve malum sona doğru gidiyorlar. Tabi aralarında güzel pazarlama ile oldukça büyük kitlelere ulaşan K'nex, Mega Bloks ve Playmobil gibi bilindik markalar da var. İşte bunları bir araya getirip aşağıya küçük bir liste halinde koydum, yanlarında temsilen birer resimleri de var.

     Önce hepimizin tanıdıklarıyla başlayım. Mega Bloks bildiğiniz gibi Lego'dan sonra en çok satış yapan yapılandırma oyuncağı markası. Bu başarılarının ardında ise ne yazık ki güzel ve kaliteli olmaları değil, popüler markalarla anlaşmalar yapmış olmaları geliyor. Karayip Korsanları, Örümcek Adam, türlü Pixar animasyonları ve iş yapan benzeri filmler daha çıkmadan Mega Bloks anlaşmalarını imzalamış oluyor. Haliyle çocuklar da bildikleri ve sevdikleri ürünlere rağbet ediyorlar. Yoksa Mega Bloks tasarımları başarısız oldukları gibi aynı zaman ciddi bir kalite sorunu da yaşıyorlar. Parçaların sağlamlığı bir yana birbirine tutunmakta bile güçlük çekiyorlar. Oyuncak dükkanlarında gördüğümüz sergi modellerine dikkatle bakarsanız hepsinin yapıştırıcı ile birbirine tutturulduğunu görebilirsiniz.

     Bir diğer popüler markamız ise K'nex. Promosyon çılgını gazetelerimiz sağolsun, 90'larda evine K'nex girmemiş çocuklu aile yoktur sanırım. O yüzden çok fazla tanıtıma gerek olduğunu sanmıyorum. Kişiye çok fazla tasarım imkanı tanımasa da büyük ölçekli modeller yapmak için Lego'ya oranla ucuz imkan sağlıyor. Son senelerde biraz Mega Bloks benzeri modeller yaptıklarını da görüyorum. Ama asıl itibariyle hala çubuklar ve birleştirme parçalarından oluşuyorlar. O çubuklar ise ayrı bir muamma. Suçululuk duygusundan olacak, her yerde duyduğumuz bir kuruluş hikayesi vardır K'nex'in. Toplantıda çok sıkılan iş adamı pipetlerle maket yapmaya başlar ve bundan ilham alarak kendi oyuncak firmasını kurar. Bu hikaye ne kadar doğrudur bilemem ancak Tinkertoy'dan fazlasıyla etkilendikleri su götürmez bir gerçek. Aynı bağlantı noktaları, çubuklu sistem zamanında Tİnkertoy'da mevcuttu. Üstelik tahtadan yapılan Tinkertoy çok daha doğal ve pastel renkleri itibariyle daha çekiciydi.

     Bu intihal işi üzerinde daha fazla durmayıp diğer markamıza geçeyim. Zira bir benzeri olayı, hatta çok daha vahimini bizzat biz yaptık. Pilsan'ın Playmobil'i klonlamasından bahsediyorum. 80'lerin sonunda her oyuncakçıda görülen Kuzey Kalesi'ni bilmeyen yoktur sanıyorum. Playmobil parça yapısını ve karakterlerini olduğu gibi alınıp kopyalamışız. Bu da Pilsan'ı K'nex'den daha iyi bir yere koymuyor maalesef. Bu korsan üretimle bir alakası var mıdır bilmiyorum ama Playmobil Türkiye'de pek aktif bir firma değil. Belli başlı birkaç oyuncakçı dışında setlerini görmediğimiz gibi markayı da çok tanımıyoruz. Oysa Türkiye figürlerine yer veren nadide bir futbol temasına sahipler. Sanıyorum ki bunlar ülkemizde satışa sunulmuş olsaydı ilgi görürlerdi. Maalesef bize ait şeyleri bir şekilde pazarlayan çok uluslarası firma yok, bu futbolculardan haberimiz olsa şüphesiz ki insanlarımız sevinirlerdi.

     Geriye kalan inşa oyuncaklarından Geomag ile Magnetix birbirlerine oldukça benziyorlar. Temel olarak mıknatıslar vasıtasıyla birbirine tutturulan yarı metal yarı plastik parçalardan ibaretler. Basit gözüken ama aslında oldukça karışık olan konstrüksüyonlar inşa etmek için oldukça güzel bir tasarıma sahipler. Sanıyorum ki matematikçiler ve mühendisler bu oyuncaklardan fazlasıyla hoşlanıyorlardır. Zira sürekli bahsettikleri ilginç şekilleri kanlı canlı görmek ve inşa edebilmek bende büyük heyecan yaratırdı. Tabi Lego ve diğer inşa oyuncaklarına göre çok daha fazla soyut zeka gerektirmeleri bu mıknatısların handikapı. Ortalama biri Lego ile herhangi bir şeyi inşa edebilirken, Geomag ile küp ve piramitlerin ötesine geçemez. Sanıyorum bu yüzden o kadar yaygın değiller. Aralarındaki farka değinmek gerekirse, Geomag'ın biraz daha kalitesiz versiyonları olan Magnetix, tahmin edebileceğiniz gibi Mega Bloks tarafından üretiliyor. Sanırım bu fikir "kopyalama" işi Kanadalılarda kronik bir rahatsızlık. Ne yazık ki taklit ettiklerini kalite bakımından yakalamayı başaramıyorlar, hiç olmazsa daha iyisini yapıyorlar diyebilseydik.

     Erector Set ve Meccano yine birbirine benzeyen iki inşa oyuncağı oluyorlar. Meccano'yu ülkemizde bulmak halen mümkün ancak Erector Set firması kapandı ve lisansı Meccano tarafından alındı. Lego'nun Technic serisine benzeyen bu oyuncaklar metal oldukları için daha ilgi çekici olabiliyorlar. Plastik parçaların çocuksu bir hava verdiğini inkar edemeyiz. Ayrıntı bakımından da Technic'in çok ötesine geçtikleri bir gerçek. Meccano ile büyük bir model inşa etmek belki haftalar alırken, Lego ile bir oturuşta bile bitirebilirsiniz. Erector Set ise Meccano'nun aksine çok fazla büyük parça içermiyordu, onun için daha çok küçük zımbırtılar yapmamıza imkan veriyor. Saatler, kaldıraçlar gibi "steampunk" havasındaki makineler için birebirdi.

     Geriye kalan son markamız ise Fischertechnik oluyor. Elektrikle çalışan modeller üzerinde yoğunlaşmış bu oyuncaklar Lego Mindstorms serisini çıkarmadan elektronik sevenlerin gözdesiydi. Her ne kadar parçaları inşa ederken kullanıcı dostu olmasa da bir rakibi olmadığı için uzun süre amatör mühendislerin ilgisini çekmeyi başardı. Ama şu anki Lego teknolojisini göz önüne aldığımızda nostaljik nedenler dışında Fischertechnik'e ilgi duymak biraz aptallık olur sanırım. Son olarak bütün inşa oyuncaklarının atası olan tahta tuğlaları hatırlatarak yazıyı noktalayım. İyi oyunlar!